पुणे : मोशीतील बुधवारच्या आपत्तीचा मागोवा घेणाऱ्या प्रत्येकाला हेच उत्तर जाणून घ्यायचे आहे की कचऱ्याच्या डोंगरापासून अवघ्या 30 मीटर अंतरावर असलेल्या वेस्ट-टू-एनर्जी प्लांटची प्रशासकीय इमारत बांधण्यासाठी बांधकाम नियमांचे पालन केले गेले होते का.टन कचरा घसरल्याने इमारत कोसळली आणि त्यात 23 लोक गाडले गेले. दुर्घटनेनंतर पाच लोक ताबडतोब सुरक्षिततेकडे निघाले, आणि इतर नऊ जणांना वाचवण्यात आले, परंतु एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला आणि इतर किमान आठ लोक अजूनही अडकले असून दुसऱ्या दिवशीही बचावकार्य सुरू आहे.शांतिनी बोकील, एमआयटी (WPU) मधील सिव्हिल इंजिनीअरिंग विभागातील प्रोफेसर आणि प्रोग्राम डायरेक्टर यांनी सांगितले की, मोशीसारख्या लँडफिलच्या जवळ असलेल्या जागेवर बांधण्यात आलेल्या कोणत्याही संरचनेत मऊ आणि हलणारा कचरा हाताळण्यासाठी काही नियम आणि विशेष पायाभूत तंत्रांचे पालन करणे आवश्यक आहे.अशा वनस्पतींमध्ये पाळण्याचा सर्वात महत्त्वाचा नियम म्हणजे साइटवरील कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यांचे उतार. कचरा टाकण्याच्या टप्प्यावरही योग्य प्रक्रिया करणे अनिवार्य आहे जेणेकरून उतारावर जास्त भार पडू नये आणि तो कोसळू नये, असे त्या म्हणाल्या.“इमारत ही सरकारी जागा आहे हे लक्षात घेता, मी असे गृहीत धरतो की इमारतीच्या तांत्रिक नियमांचे पालन केले गेले होते. शिवाय, अशा कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यांतील हवेचे खिसे नुकत्याच झालेल्या मुसळधार पावसानंतर पाण्याने बदलले गेले असते, ढिगाऱ्याखाली तोल जाऊन, घसरणीला कारणीभूत ठरते आणि कचरा इमारतीत कोसळतो,” बोकील म्हणाले. TOI.मिश्रित कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यात एअर पॉकेट्स तयार होतात कारण विविध वस्तूंच्या विघटनाची पातळी भिन्न असते. वस्तू जसजशी आकुंचन पावतात तसतसे ते कचऱ्यामध्ये भौतिक रिकामे आणि हवेचे खिसे सोडतात.इमारतीवर कचरा पडण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे मुसळधार पाऊस. “तीन दिवसांच्या संततधार पावसाने कचऱ्याखालची माती वाहून गेली असती. तीन मजली उंच इमारतींमध्ये कचऱ्याच्या थराच्या खाली जमिनीत खोलवर पसरलेले ढीग असतात. प्रकल्पावर काम करणारे स्ट्रक्चरल अभियंता सांगू शकतील,” बोकील पुढे म्हणाले.इमारतीच्या बकलिंगमध्ये योगदान देऊ शकणाऱ्या इतर घटकांमध्ये बांधकाम साहित्याची गुणवत्ता समाविष्ट आहे. कचरा डेपोच्या प्रदूषणामुळे होणारा गंज टाळण्यासाठी अशा सुविधांना उच्च दर्जाचे काँक्रीट आणि कोटेड स्टीलची आवश्यकता असते.सिंहगड अभियांत्रिकी महाविद्यालयाच्या सिव्हिल इंजिनीअरिंग विभागाचे प्रमुख समीर शास्त्री म्हणाले, “हे का घडले हे समजून घेण्यासाठी या कोसळण्याचा तपशीलवार अभ्यास करणे आवश्यक आहे. वापरलेले काँक्रीट, इमारतीवर पडलेल्या कचऱ्याच्या ढिगाची उंची आणि त्याच्या बांधकामाचा दर्जा या सर्व बाबी भूमिका बजावतील. कचरा प्लांटच्या इतक्या जवळ असलेल्या संरचनेसाठी ते सर्व नियमांचे पालन करून बांधले गेले आहे असे गृहीत धरले तर, कचऱ्यातून बाहेर पडणारे लीचेट देखील अपघातास कारणीभूत ठरू शकते.“इनसेटबुधवारी जिवंत सुटलेल्या पीडितांपैकी एक कॅन्टीन कामगार सुजाता शिंदे हिने सांगितले की ते जेवण करत होते. “सुमारे 16 लोक आत होते. कचऱ्याचा ढिगारा कोसळत असताना काहींनी जेवायला सुरुवात केली होती. समोर असलेल्यांनी तो कोसळताना पाहिला आणि लगेच बाहेर पडण्याच्या दिशेने धावलो. बाकीच्यांनी त्यांच्या मागे लागलो. आम्ही ढिगाऱ्याखाली अडकलो होतो, जवळपास पाच तास पूर्ण अंधार होता. मला बाहेरून काहीच ऐकू येत नव्हते. एक सहकारी बचाव पथकांशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न करत राहिला आणि इतरांनी लोकांना बाहेर बोलावण्याचा प्रयत्न केला. एका वरिष्ठ सहकाऱ्याच्या पायाला दुखापत झाली होती आणि त्याला तीव्र वेदना होत होत्या.”अलीम शेख यांच्या इनपुटसह
✍🏻मुख्य संपादक – अशोक अंभोरे
