पुणे : 15 ऑगस्टपासून घनकचरा व्यवस्थापन नियम 2026 ची कठोर अंमलबजावणी केल्याने पिंपरी चिंचवडमधील सर्व घरे, व्यावसायिक आस्थापना आणि गृहनिर्माण सोसायट्यांसाठी चौपदरी कचरा वर्गीकरण अनिवार्य होईल.सुधारित नियमांनुसार, कचरा जनरेटरने ओल्या, सुक्या, स्वच्छताविषयक आणि विशेष काळजी घेणाऱ्या कचऱ्यासाठी स्वतंत्र डब्बे किंवा स्टोरेज पिशव्या ठेवल्या पाहिजेत. दररोज 100 किलो किंवा त्याहून अधिक घनकचरा असलेल्या गृहनिर्माण संस्थांसह मोठ्या प्रमाणात कचरा जनरेटर, 20,000 चौ.मी.मध्ये पसरलेल्या आहेत, किंवा दररोज 40,000 लिटर किंवा त्याहून अधिक पाणी वापरतात, त्यांच्या जागेवर कंपोस्टिंग किंवा बायोमिथेनेशनद्वारे बायोडिग्रेडेबल आणि बागायती कचऱ्यावर प्रक्रिया करणे आवश्यक आहे.एका वरिष्ठ पीसीएमसी अधिकाऱ्याने सांगितले की, सुप्रीम कोर्टाच्या निर्देशानुसार सुधारित नियम 15 ऑगस्टपासून कठोरपणे लागू केले जातील. “कोणत्याही आस्थापनेचे पालन करण्यात अयशस्वी झाल्यास कारवाईला सामोरे जावे लागेल,” असे अधिकारी म्हणाले.उपमहापालिका आयुक्त आणि पीसीएमसीच्या आरोग्य विभागाचे प्रमुख प्रदिप थेंगल म्हणाले की, सुधारित नियम दोन किंवा तीन श्रेणींमधून अनिवार्य विभक्तीकरणाचा विस्तार करतात. “आता, सर्व कचरा निर्माण करणाऱ्यांनी कचऱ्याचे चार श्रेणींमध्ये विभाजन केले पाहिजे आणि त्याची कडक अंमलबजावणी केली जाईल,” ते म्हणाले.थेंगल म्हणाले की, कार्यक्षम कचरा प्रक्रियेसाठी योग्य पृथक्करण महत्त्वाचे आहे. “प्रत्येक कचऱ्याच्या श्रेणीसाठी वेगळ्या प्रक्रिया तंत्रज्ञानाची आणि उपचार सुविधेची आवश्यकता असते. विलगीकरण केलेला कचरा कार्यक्षम प्रणालीसाठी थेट योग्य प्रक्रिया केंद्रात वाहून नेला जाऊ शकतो,” ते म्हणाले.नागरी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, कठोर विलगीकरण हा कचरा व्यवस्थापनाचे विकेंद्रीकरण करण्याच्या आणि संपूर्ण शहरात अनेक प्रक्रिया सुविधा स्थापन करण्याच्या PCMC च्या योजनेचा कणा आहे, ज्यामुळे मोशीमधील एकाच विल्हेवाटीच्या जागेवर अवलंबित्व कमी होते. महानगरपालिका आयुक्त विजय सुर्यवंशी यांनी यापूर्वी सर्वसाधारण सभेला सांगितले होते की, नागरी संस्था त्यांच्या प्रत्येक 10 प्रभागात विकेंद्रित कचरा प्रक्रिया प्रकल्प उभारण्यासाठी जागा ओळखेल.दरम्यान, 8 जुलै रोजी लँडफिल कोसळून नऊ जणांचा मृत्यू झाल्यानंतर मोशी साइट बंद झाल्यानंतर कचरा विल्हेवाट लावण्यासाठी संघर्ष सुरू आहे. पाच-सहा दिवसांपासून शहरातील कचरा तात्पुरता स्वीकारणाऱ्या देहू कॅन्टोन्मेंटने तसे करणे बंद केले आहे.सध्या, शहरातील कचऱ्याचा काही भाग खडकी कॅन्टोन्मेंटच्या डम्पिंग ग्राऊंडवर नेला जातो, तर त्याचा बहुतांश भाग आरोग्य विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी ओळखलेल्या तात्पुरत्या खुल्या जागेवर नेला जातो. ही व्यवस्था शाश्वत नाही आणि त्यामुळे शहरातील कचरा व्यवस्थापन यंत्रणेवर गंभीर ताण आला आहे. मोशी डेपो पुन्हा सुरू करण्याबाबत पर्यावरण विभागाने अद्याप निर्णय घेतलेला नाही.
✍🏻मुख्य संपादक – अशोक अंभोरे
